(Last Updated On: December 2, 2018)

บอร์ดเกมได้ถูกนำเข้ามาเพื่อเป็นสื่อในการเรียนรู้มากขึ้น ทาง Roll Your Dice ยังคงโชคดีที่ทีมสยามบอร์ดเกมพามาเสาะหาเรื่องราวจากอีกโรงเรียนชื่อดังที่ได้ตั้งชมรมบอร์ดเกม และ กำลังเล็งการพัฒนาบอร์ดเกมเข้ามาสู่การเรียนรู้มากขึ้น หลังจากที่คราวที่เเล้วเราได้เรื่องราวในฝั่งโรงเรียนจิตรดา (สายวิชาชีพ) กันไปแล้วมาลองดูเรื่องราวในโรงเรียนสายสามัญชื่อดังอย่าง โรงเรียนเทพศิรินทร์ กันบ้างดีกว่า

[อ่านการใช้บอร์ดเกมเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของโรงเรียนจิตรดา (สายวิชาชีพ) ได้ที่นี่: แต่ละโรงเรียนใช้บอร์ดเกมกับการเรียนอย่างไรนะ?: ตอนที่ 1/2 โรงเรียนจิตรลดา (สายวิชาชีพ) ]

[สำหรับใครที่ยังไม่รู้จักว่าทีมสยามบอร์ดเกมเป็นใคร อ่านได้ที่นี่เลย: SIAM BOARD GAMES ค่ายบอร์ดเกมแปลไทยคิดใหญ่ กับเป้าหมายเพื่อบอร์ดเกมมีทุกครอบครัว]

เริ่มเข้าโครงการประกวดออกแบบบอร์ดเกมกันอย่างงง ๆ จัดทีมและเข้ารอบสุดท้ายมาเป็นชมรม

บอร์ดเกม การเรียนการสอน โรงเรียนเทพศิรินทร์

อาจารย์ที่ปรึกษาชมรมเล่าที่มาที่ไปของการตั้งชมรมแบบไม่คาดคิดให้ฟัง

อาจารย์สุรชัย ปิยะประภาพันธ์ และ อาจารย์เอกพิศิษฏ์ อุตรา ที่ปรึกษาชมรมบอร์ดเกม โรงเรียนเทพศิรินทร์ ได้เราถึงจุดเริ่มต้นว่า ตอนแรกท่านรองผู้อำนวยการอยากให้เด็กไปร่วม โครงการออกแบบเกมออกแบบสังคม ของ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ร่วมกับ บริษัท บ้านปู ในรอบแรกได้มีให้ไปดูงาน และมีประกาศให้ลงสมัคร เลยพานักเรียนทั้งห้องไปร่วมงาน แค่อยากให้ได้เรียนรู้ว่าเป็นอย่างไร จนเขามีรับสมัครทีมเข้าแข่งขัน ทางผมก็ไม่ได้คาดหวังว่าโรงเรียนเราจะมีผู้ร่วมแข่ง แต่แล้วอยู่ดี ๆ ก็มีโผล่ 1 คนมาแจ้งว่าอยากร่วม เดี๋ยวไปหาทีมมา 5 คน แถมส่งเกมไปแล้วเข้ารอบ เลยต้องไปเป็นส่วนหนึ่งในทีม (หัวเราะ) เค้าเป็นเด็กเรา เราก็ต้องสู้ไปกับเค้าด้วย ทุกสัปดาห์ทางบ้านปูก็ส่งเกมมาให้เราเล่น เล่นกันในห้องคอม มาเรียนรู้ด้วยกัน แล้วก็ทำคลิปเล่าว่ารู้สึกยังไง ได้ประโยชน์อะไร เล่นเสร็จแล้วก็ต้องส่งต่อให้โรงเรียนอื่น

แซงคิว ปัญหาสังคมง่าย ๆ ที่ทุกคนมองข้าม

บอร์ดเกม การเรียนการสอน โรงเรียนเทพศิรินทร์

น้อง ๆ ได้อธิบายเกมที่ออกแบบ และ ให้ลองเทสเล่นกัน

น้อง ๆ นักเรียนโรงเรียนเทพศิรินทร์ ได้แก่ นายกฤตณัฐ สุขเณศกุล, นายวีรภัทร วัฒนมงคล, นายพีระวิทย์ เศวตรสวัสดี, นายปุรเชษฐ์ เจิ้น, และ นายธีรพงศ์ วงศ์ศรี เหล่าผู้ออกแบบบอร์ดในหัวข้อแซงคิว ได้เล่นให้เกี่ยวกับตัวเกมว่า เกมที่ออกแบบนั้นเกี่ยวกับการแซงคิว โดยมีจุดมุ่งหมายให้ทุกคนรักษาสิทธิ์ตัวเอง และจับผิดมองหาคนที่แซงเพื่อให้สังคมดีขึ้น เวลาเราต่อแถวเพื่อซื้อของเราจะยืนตามลำดับคิว แต่บางครั้งจะมีคนที่เนียนแอบแซงมา ปัญหานี้เราเจอกันบ่อยมาก มีคลิปออกมาประจารกันบ้าง แต่ทำไมทุกคนถึงเลือกที่จะไม่ทำอะไรตรงนั้น นี่เป็นจุดเริ่มต้นให้พวกผมอยากทำหัวข้อนี้

ในเกมจะมีคนซื้อของที่ได้รับบัตรคิว และเจ้าของร้านที่จะเรียกคิว ถ้าเรียกแล้วมีคนไปหลายคน เจ้าของร้านก็ต้องหาให้ได้ว่าใครที่แอบแซงคิวมา คนซื้อจึงต้องบลัฟกัน และเราก็ต้องไปต่อว่าคนที่แซงคิว กลไกการต่อว่าก็เป็นสิ่งง่าย ๆ ที่เราทำได้ ณ สถานที่จริงเพื่อรักษาสิทธิ์ของเรา และเมื่อเป็นบอร์ดเกมจะยิ่งเพิ่มความสนุกให้กับผู้เล่นได้มากขึ้นด้วย

อีกทั้งเล่นบอร์ดเกมแล้วได้รู้ว่านิสัยคนเรามันเป็นอย่างไร เราอาจจะเห็นเค้าเป็นคนดี แต่พอมาเล่นเกมแล้วเค้าอาจสวมบทคนร้าย ฝึกดูคน ( Roll Your Dice ถาม “แล้วเพื่อนเป็นคนยังไงครับ?” ) ดีหมดครับ (หัวเราะ พร้อมหันหน้ามองกัน)

ทางอาจารย์ยังได้เสริมเริ่มราวถึงตอนเลือกหัวข้อไว้ด้วย ทีแรกประหลาดใจที่นักเรียนเสนอหัวข้อการ “แซงคิว” มา เพราะกลุ่มอื่นทำโครงการในพระราชดำริ เศรษฐกิจพอเพียง การทิ้งขยะ ที่ตีเป็นรูปธรรมง่ายกว่าของเราเยอะเลย เราไม่สามารถคิดได้เลยว่า เล่นแล้วเด็กจะเลิกแซงคิวมั้ย แต่เท่าที่ดูจากพฤติกรรมที่เล่น แรก ๆ เค้าจะแอบแซงกันอยู่ พอใกล้ ๆ จบก็จะรู้ว่าแซงไปมันไม่ได้แล้ว เค้าก็จะไม่แซง ถ้ามันเกิดขึ้นได้จริงจากเกมนี้ พอใครเอาไปเล่นแล้วเกิดประโยชน์เราก็จะภูมิใจมาก ว่าอย่างน้อยเค้าก็รู้ว่าการแซงคิวมันไม่ดี มีข้อเสียอย่างนี้นะ

น้อง ๆ ยังได้พูดถึงประโยชน์ของบอร์ดเกมไว้อีกว่า การออกแบบต้องใช้ความคิด จินตนาการของเรา ซึ่งพอเราไม่ถนัดแต่ต้องทำงานด้วยกัน เลยได้คุยกับเพื่อน นำไอเดียของพวกเรามาผสมกัน ทำให้ได้รู้จักการนำไอเดียคนอื่นมาปรับเข้ากับของตัวเอง ช่วยให้เข้าสังคมได้ดีขึ้น

เด็กจะไม่ชอบเรียนรู้จากสิ่งที่ดูเป็นทางการ เคร่งเครียด แต่จะเรียนรู้จากบอร์ดเกมได้ดีกว่า อย่างในเกมนี้เด็กที่เล่นจะได้ซึมซับว่า การโดนแซงเราเสียหายอย่างไร ให้รู้สึกว่าผิดตรงไหน จะได้ปรับปรุงนิสัยและจิตสำนึกของตัวเอง การปลูกฝังเด็กแต่เล็ก ๆ นั้นสอนง่ายกว่าตอนโตเป็นผู้ใหญ่ เด็กจะเข้าใจว่าอะไรดีไม่ดีแล้วจะเอาไปปฏิบัติใช้ได้จริง ถ้าเราพัฒนาไปเรื่อย ๆ จนมีคนเล่นจำนวนหนึ่ง จะช่วยปลูกฝังสังคมได้ จะทำให้เด็กรู้จักถึงปัญหาในสังคม เติบโตเป็นผู้ใหญ่ได้ดีขึ้น

บอร์ดเกม การเรียนการสอน โรงเรียนเทพศิรินทร์

ทีมสยามบอร์ดเกมส่งมอบบอร์ดเกมเพื่อส่งเสริมกิจกรรมการเรียนรู้ให้เเก่โรงเรียนเทพศิรินทร์

เข้ารอบแล้วต้องอยู่ในโครงการต่อเนื่อง เลยต้องเป็นชมรมอย่างเป็นทางการดีกว่า

ทางอาจารย์ได้เล่าต่อถึงการตั้งชมรมว่า หลังจากที่เราเข้ารอบแล้ว เนื่องจากเป็นโครงการต่อเนื่อง เราเลยคิดว่าทำอย่างไรให้เด็กกลุ่มอื่นมาเรียนรู้ร่วมกัน เพราะการที่เค้าไปมีกลุ่มตัวอย่างมาเล่นเกม ก็ทำให้เค้าได้ประโยชน์ด้วย เราเลยเห็นว่ามันก็เป็นทางเลือกหนึ่ง รวมสิ่งที่เค้าชื่นชอบเหมือนกันว่ามาอยู่ด้วยกัน คนอื่นเค้าก็เอาเกมของเค้ามาเล่นเกม บางทีเค้าแนะนำมาเราก็มีไอเดียตรงนี้เกิดขึ้น เกมที่ถูกพัฒนามาแบบนี้ได้ก็เพราะสมาชิกชุมนุมมาช่วยกัน พอมีปัญหาเราก็มาคุยกัน แก้จุดนั้นจุดนี้

พอนักเรียนเล่นเกมมาเยอะ เราจึงได้เห็นกระบวนการคิดของแต่ละคน นักเรียนแยกได้ว่าอันนี้เกมการ์ด เกมวางแผน เกมลงทุน พอได้เห็นอะไรบางอย่างในเกมปุ๊บ ก็จะพอคาดเดาได้ว่าจะเป็นเกมแนวไหน พอเล่นเองก็จะรู้ทริคที่เพิ่มขึ้น ที่ซ่อนอยู่ ที่พิเศษกว่าเกมอื่น ๆ ในแนวเดียวกัน

ทางท่านผู้อำนวยการ สนับสนุนเต็มที่ ตั้งแต่เริ่มต้นติดค่ายเลย มีรถรับส่งไปค่ายทุกครั้ง พอต้องทำบอร์ดเกมกันดึก ๆ ก็ให้นักเรียนมาขออาหารเย็นได้ เราต้องดูแลเด็กไปอีก 1 ปี และเกมนี้ต้องถูกสร้างขึ้นมาจริงให้ได้ รอบนี้คือรอบสุดท้ายที่จะเป็นเกมฉบับจริง เกมของเราถูกพัฒนามาหลายเวอร์ชั่นมาก ล้มแบบมาเกือบ 10 จนสุดท้ายได้เกมที่คิดว่าจะเอาไปแข่ง

ผู้บริหารสนับสนุนกิจกรรมทุกอย่าง เพื่อส่งเสริมพัฒนาการเด็ก

ท่านผู้อำนวยการ อนันต์ ทรัพย์วารี ได้ให้สัมภษร์ถึงมุมมองต่อกิจกรรมนี้ว่า ทางเราส่งเสริมทุกเรื่อง และบอร์ดเกมก็เป็นตัวหนึ่งที่ทำให้เด็กสนใจ เราเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ปลดปล่อย มีอิสระทางความคิดและการเรียนรู้ เพราะเราถือว่าการส่งให้เด็กได้เรียนรู้ตามความถนัดของตัวเอง มันคือการส่งเสริมศักยภาพทุก ๆ ด้านอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องไปส่งเสริมเด็กเก่ง เด็กที่มีความสามารถพิเศษ เด็กทั่ว ๆ ถ้าเค้าต้องการอะไรเราก็ควรจะส่งเสริม

ตอนนี้เรายังวัดพัฒนาการเด็กไม่ได้มาก เพราะมันเกิดปัจจัยหลายอย่าง ไม่ใช่เฉพาะเรื่องการทำเกม เพราะเด็กเค้าจะได้รับประสบการณ์และความรู้จากโซเชียลเน็ทเวิร์ก จากเพื่อนฝูง ครูบาอาจารย์ และตัวเค้าเอง และตัวเนี่ยประกอบกันทำให้เค้าพัฒนา ไม่ใช่ทางใดทางหนึ่ง

สยามบอร์ดเกมร่วมผลักดันบอร์ดเกมเพื่อเป็นสื่อการเรียนรู้

หลังจากที่ทางสยามบอร์ดเกมได้สนับสนุนบอร์ดเกมให้แก่โรงเรียนเทพศิรินทร์เพื่อสานต่อโครงการให้ก้าวไกลยิ่งขึ้นแล้ว Roll Your Dice เลยได้โอกาสเข้าไปสัมภาษณ์ถึงแนวคิด และ ความทุ่มเทในการสนับสนุนบอร์ดเกมเพื่อโรงเรียนต่าง ๆ มาอ่านกันต่อเลยดีกว่า

สิ่งที่จุดประกายจริง ๆ คือ ในเพจของทางสยามบอร์ดเกม มักจะมีครูเข้ามาทักขอซื้อเกมเพื่อเอามาสอนเด็ก จึงได้สอบถามและคุยเพิ่มเติมจนทราบว่าทางคุณครูใช้เงินส่วนตัว ทำให้เรารู้สึกว่าครูไม่สมควรรับภาระตรงนี้ในเมื่อพวกเค้ากำลังทำในสิ่งที่เราอยากจะทำและช่วยส่งเสริมการพัฒนาของเด็ก ๆ ทีมของเราเลยเริ่มคุยกันว่าเราน่าจะมีโครงการช่วยสนับสนุนตรงจุดนี้

หลังจากนั้นเราได้ไปงานแข่งบอร์ดเกมที่สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น และมีโอกาสพูดคุยกับครูจากหลายโรงเรียน สอบถามว่ามีนโยบายในการนำบอร์ดเกมใช้อย่างไรบ้าง และได้ลองถามดูว่าสนใจหรือไม่ถ้าเราจะช่วยสนับสนุน ซึ่งหลายโรงเรียนให้เสียงตอบรับค่อนข้างดี เราเลยให้อาจารย์ที่เข้ามาติดต่อแนะนำให้กลับไปคุยกับผู้ยริหารในเชิงนโยบาย ถ้าคุยแล้วไปในทิศทางเดียวกันให้ติดต่อเรากลับมา ทางสยามบอร์ดเกมพร้อมจะสนับสนุน

(อ่านรายละเอียดเกี่ยวกับการแข่งขันบอร์ดเกมของสถาบันเทคโนโลยีไทยญี่ปุ่นได้ที่นี่ https://rollyourdice.co/2017/09/business-game-challenge-2017/ และ https://rollyourdice.co/2017/06/news-compeition-tniday/)

สิ่งที่เรากลัวสำหรับการสนับสนุนแบบนี้ คือ การเอาบอร์ดเกมไปตั้งทิ้งไว้เฉย ๆ นั่นจะทำให้สิ่งที่เราอยากผลักดันไม่เกิดคุณค่าจริง ๆ  ทางเราจึงตั้งเงื่อนไขว่าทางผู้ยริหารต้องให้การสนับสนุน ขอจดหมายอย่างเป็นทางการจากโรงเรียน มีการจัดตั้งชุมนุมอย่างเป็นทางการ และคุณครูจะต้องส่ง Feedback เช่น ภาพถ่าย ให้เราเป็นระยะ ให้เห็นว่าเอาไปใช้ในเชิงไหน เราติดตามผลอย่างจริงจัง รวมถึงพูดคุยกับทางผู้บริหารโรงเรียน คุณครู และ นักเรียน เพื่อให้รู้เทรนด์ของการนำบอร์ดเกมไปใช้ในการศึกษา ในอนาคตทางเราจะได้ช่วยเหลือหรือพัฒนาแนวทางได้อย่างตรงจุด

ผู้บริหารเปิดกว้างกว่าที่เคยคิด แนวโน้มบอร์ดเกมเป็นส่วนร่วมในการเรียนรู้อย่างค่อยเป็นค่อยไป

บอร์ดเกม การเรียนการสอน โรงเรียนเทพศิรินทร์

มาเซอร์ไพรสืน้อง ๆ นักเรียนกันสักหน่อย

ทางสยามบอร์ดเกม ยังเสริมต่ออีกว่า อย่างแรกที่เห็นชัดคือ ผู้บริหารในหลาย ๆ โรงเรียนให้การสนับสนุนมากกว่าที่เราคาดคิด มีอาจารย์อายุน้อยที่เป็นคนหัวใหม่ แต่บางโรงเรียนคนในตำแหน่งสูง ๆ เค้ายังปิดใจอยู่ ในตอนแรกเรามองว่าการเข้าถึงโรงเรียนน่าจะทำได้ยาก ผู้ใหญ่น่าจะยังมองบอร์ดเกมเป็นเพียงแค่ของเล่นสำหรับเด็กเท่านั้น ไม่มีประโยชน์อย่างอื่น แต่พอได้พูดคุยกับ ผอ. หลายท่าน จึงมองเห็นว่าโรงเรียนหลายแห่งเริ่มปรับเปลี่ยนทัศนคติตรงนี้แล้ว อย่างโครงการธรรมศาสตร์ร่วมกับบ้านปู ก็เป็นอีกมุมนึงในการพัฒนาวงการบอร์ดเกมในเชิงการออกแบบและกระบวนการคิด ซึ่งบังเอิญว่ามีเป้าหมายตรงกับเราพอดี

ยังมีเรื่องที่เหนือความคาดหมายอีก กลายเป็นว่าทางคุณครูนำบอร์ดเกมไปใช้ในมุมที่เราไม่เคยได้คาดคิด เค้าเอาไปสอนออกแบบ ไปฝึกเด็ก ฝึกวินัย ซึ่งออกนอกกรอบของการเล่นบอร์ดเกม ที่เราต้องเคารพกติกา พอจบก็จบแค่นั้น เค้าใช้บอร์ดเกมเป็นแรงจูงใจให้เด็กทำงาน ปกติถ้าบอกให้เด็กทำการบ้าน เด็กจะไม่ส่ง ขี้เกียจ ไม่ชอบวิชานี้ แต่พอขึ้นมาเป็นคำว่าเกมแล้วเด็กชอบ พอชอบปุ๊บเค้าก็เรียนรู้ว่าการทำสิ่งที่ชอบแล้วจะได้เปลี่ยนแปลงนิสัย ได้เรียนรู้พฤติกรรม เรามองว่าคุณครูก็ฉลาดที่เอาบอร์ดเกมมาใช้ในอีกมุม นอกเหนือตัวธีมหรือกลไก

มีโรงเรียนที่นำบอร์ดเกมไปใช้ในรายวิชาวิทยาการคำนวณ โดยการให้เด็กป.4 เล่น Power Grid แล้วเขียน Flow chart ที่ช่วยในการตัดสินใจให้เล่นเกมได้ดีขึ้นออกมา ถอดกลไกออกมาเพื่อสอนการเขียนโปรแกรม อีกตัวอย่างคือ เกมสังเคราะห์แสง ครูนำไปใช้ในวิชาชื่อนี้เลย แม้ว่ากลไกของเกมจะไม่ได้สอนว่าให้นำ CO2 ไปแลกหรืออะไร แต่หลังจากสอนเสร็จครูจะให้เด็กมานั่งเล่นเกมนี้ แล้วเด็กก็จะรู้สึกสนุก ได้รู้สึกว่าการสังเคราะห์แสงนั้นสนุกดี เราจะได้เห็นเค้าใช้บอร์ดเกมในทางที่เราคิดไม่ถึง นับว่าเป็นกุศโลบายของอาจารย์

หลังจากได้สัมผัสกับทางโรงเรียนแล้ว จะมีแผนพัฒนาต่อเนื่องอย่างไรบ้าง?

ทางเรารู้จักบอร์ดเกมมามากกว่าเค้า เข้าใจว่ามีสินค้าอะไรบ้าง แต่ละอย่างมีข้อดีอะไร ฉะนั้นถ้าในอนาคตเรามีแผนจะช่วยเหลือฝั่งวิชาการ หน้าที่ฝั่งเราที่คิดไว้คือช่วยคิดการผสมผสานบอร์ดเกมในฐานะเครื่องมือการเรียนรู้กับหลักสูตรการเรียน แนะนำว่าบอร์ดเกมนี้เอาไปสอนในวิชาต่าง ๆ ได้อย่างไร เช่น สังคม โปรแกรมมิ่ง คณิตศาสตร์ การจัดทำหลักสูตรจะช่วยให้โรงเรียนที่ยังไม่เปิดใจรับ ได้เข้าใจว่าพวกเค้าสามารถนำบอร์ดเกมมาใช้ในเชิงวิชาการได้ ตอนนี้เหตุผลที่หลายโรงเรียนเปิดรับก็เพราะว่ามีคุณครูที่ชอบเล่นบอร์ดเกมอยู่แล้ว เลยสามารถคิดหลักสูตรขึ้นมาใหม่ให้สอดคล้องกับการเรียนการสอนและนำไปเสนอผู้ใหญ่ ซึ่งถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี

ตอนนี้ครูเค้าไปถอดรหัสด้วยตัวเองอยู่ แต่ถ้าเราสามารถร่วมมือกับครูได้ ในอนาคตก็น่าจะขยายได้กว้างขึ้น ซึ่งพอเริ่มจับมือกับโรงเรียนไปบ้างแล้ว จะเเนะนำต่อโรงเรียนอื่น ๆ ได้ง่ายขึ้น และเวลาโรงเรียนอื่นเค้ามองกลับมา ก็จะเห็นว่าโรงเรียนนี้ทำได้ เราควรจะมีโครงการในเรื่องบอร์ดเกมกับการศึกษาที่เป็นรูปธรรมมมากกว่านี้ นอกเหนือจากการทำให้คนรู้จักบอร์ดเกมมากขึ้น อาจจะจัดค่ายอย่างโครงการบ้านปู หรือจับมือกันหาเครือข่ายทำคอร์สในเชิง CSR (ความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมขององค์กร) มากขึ้น เพื่อให้เกิดการพัฒนาทั้งตัวบอร์ดเกมเอง และ การเรียนรู้รูปแบบใหม่ ๆ ต่อไป


เป็นอย่างไรกันบ้างครับ หลังจากที่ได้อ่านเรื่องราวการนำบอร์ดเกมไปใช้ในโรงเรียนต่าง ๆ แนวคิดและพัฒนาการของเด็กนักเรียน มุมมองของผู้บริการแต่ละที่ แถมยังปิดท้ายด้วยมุมมองของค่ายบอร์ดเกมแปลไทยคิดใหญ่อย่าง สยามบอร์ดเกม อีก พอจะมองเห็นการพัฒนาของบอร์ดเกมทั้งในรูปแบบของกระบวนการและสือการเรียนรู้ที่ดียิ่งขึ้นได้อีกในอนาคตเลยทีเดียว ทางทีม Roll Your Dice ขอขอบคุณทางสยามบอร์ดเกมที่ให้โอกาสติดตามไปสัมภาษณ์เรื่องราว และ ทางโรงเรียนเทพศิรินทร์ มา ณ ที่นี้ด้วยนะครับ

คราวหน้าเราจะไปนำเรื่องราวของใครมาเล่า ติดตามกันได้ที่ Facebook page ของเราเลย หรือสนใจอยากรู้เรื่องราวของใครบอกเรามาได้เช่นกัน