(Last Updated On: July 29, 2017)

เกมคือนามธรรมของความเป็นจริง แม้ว่าเกมนั้นจะมีชุดกฎที่ละเอียดแค่ไหนก็ตาม

A game is an abstraction of reality, even with the most detailed set of rules.

– Martin Wallace

คำพูดที่กล่าวไว้ข้างต้น มาจากหนังสือกฎของเกมที่เรากำลังจะรีวิวต่อไปนี้ครับ นั่นคือเกม Tinners’ Trail แปลเป็นภาษาไทยตรงตัวได้ว่า “เส้นทางของชาวเมืองดีบุก”

Tinners’ Trial เป็นเกมแรกในซีรี่ย์ Treefrog Line ซึ่งจุดเด่นของซีรี่ย์นี้คือ อุปกรณ์การเล่นทั้งหมด นอกจากกระดานและเงินกระดาษ จะทำมาจากไม้ทั้งหมด เกมนี้ได้แบบมาจากเมือง Cornwall ประเทศอังกฤษ ตอนต้นศตวรรษที่ 19 เมืองนี้มีบริเวณเหมืองแร่ที่สำคัญที่สุดในโลกของยุคนั้น จึงทำให้ชาวเมืองมีอาชีพหลักเป็นคนงานเหมือง ที่มาของชื่อเกมนี้คือเส้นทางระหว่างบ้านคนงานถึงเหมืองแร่ที่ชาวเมืองเรียกกันว่า “Tinners’ Trail”

คุณ Martin Wallace ผู้ออกแบบเกมเขียนไว้ใน Designer Notes ตอนท้ายของหนังสือกฎว่าเป้าหมายของการออกแบบเกมคือการสอดแทรกข้อมูลทางประวัติศาสตร์ให้ได้มากที่สุด (ซึ่งเป็นหลักการออกแบบบอร์ดเกมในซีรี่ย์ Treefrog Line เกมอื่น ๆ ด้วย) ในเกมนี้คุณ Martin Wallace เขียนไว้ว่าเขาต้องการสะท้อนสภาพความเป็นจริงของอุตสาหกรรมการทำเหมืองแร่ โดยตัวอย่างที่เห็นได้จากกฎคือการเปลี่ยนแปลงที่คาดเดาไม่ได้ของราคาแร่ การพัฒนาเหมืองแร่ในด้านต่าง ๆ และอุปสรรคที่สำคัญในการขุดเหมืองนั่นก็คือการสูบน้ำออกจากเหมือง


ข้อมูลเกม

ชื่อเกม: Tinners’ Trail

ผู้ผลิต: JLKM Games (2008)

ผู้ออกแบบ: Martin Wallace

จำนวนผู้เล่น: 3-4 คน

ระยะเวลาที่ใช้เล่น: 60-90 นาที


ภาพรวมของเกม

ผู้เล่นได้รับบทบาทเป็นหนึ่งในกลุ่มอุตสาหกรรมเหมืองแร่ หน้าที่ของเราคือการประมูลเหมืองแร่ พัฒนาเหมืองให้มีประสิทธิภาพ ขุดแร่ออกไปขาย และนำผลกำไรไปลงทุนกับตลาดภายนอกเพื่อซื้อคะแนน เมื่อเล่นครบ 4 รอบ ผู้เล่นที่มีคะแนนจากเงินลงทุนมากที่สุดจะเป็นผู้ชนะ

tinners trail photo components

อุปกรณ์ทั้งหมดของเกม

อุปกรณ์การเล่น

  • กระดานหลัก เป็นรูปแผนที่เมือง Cornwall
  • โรงงานสำหรับผู้เล่น 4 สี สีละ 6 โรงงาน ลูกบาศก์เล็ก 4 สี สีละ 12 อัน เบี้ยเล็ก 4 สี สีละ 3 อัน
  • ตัวไม้แทนคนงาน, เรือ, รถไฟ, อุโมงค์, และเครื่องสูบน้ำ
  • ลูกบาศก์สีส้ม, ขาว และน้ำเงิน แทนทองแดง, ดีบุก และน้ำ ตามลำดับ
  • ลูกเต๋าพิเศษ สีส้ม 1 ลูก, สีขาว 1 ลูก และสีน้ำเงิน 1 ลูก

เซ็ตอัพก่อนเริ่มเกม

  • สุ่มลำดับการเล่น โดยนำเบี้ยสีของผู้เล่นไปไว้ในช่องลำดับการเล่น (1-3 ถ้ามีผู้เล่น 3 คน และ 1-4 ถ้ามีผู้เล่น 4 คน)
  • นำเบี้ยสีของผู้เล่นไปไว้ที่ตำแหน่งเงิน 15 ปอนด์
  • นำลูกบาศก์สีส้มและขาวไปวางไว้ในเหมืองทุกเหมืองที่มีรูปโรงงาน ตามจำนวนที่ระบุ จากนั้นทอยลูกเต๋าพิเศษทั้งสามลูกและนำลูกบาศก์จำนวนเท่ากับตัวเลขบนหน้าลูกเต๋าของแต่ละสีไปวางเพิ่ม ส่วนเหมืองที่ไม่มีโรงงานอยู่ (รูปที่ขุด) ให้ปล่อยว่างไว้

    tinners trail photo dice

    หน้าตาของลูกเต๋าทั้งสามลูก ลูกสีน้ำเงินเลขเยอะกว่าใครเพื่อน น้ำทะลัก

วิธีการเล่นโดยคร่าว

เกมนี้เล่นทั้งหมด 4 รอบ แต่ละรอบจะแบ่งเป็น 6 เฟสได้แก่

  1. กำหนดราคาแร่
  2. เติมคนและสิ่งของพัฒนาโรงงาน
  3. แอ็คชั่น
  4. ขายแร่
  5. ลงทุนในตลาดภายนอก
  6. สำรวจเหมืองใหม่

1. กำหนดราคาแร่

ทอยลูกเต๋าพิเศษทั้งสามลูกและบวกตัวเลขหน้าลูกเต๋าทั้งหมด จากนั้นให้นำผลรวมไปเทียบกับตารางราคาดีบุกและนำลูกบาศก์สีขาวไปวางเพื่อระบุราคาของดีบุกในรอบนี้ ทำซ้ำอีกครั้งเพื่อกำหนดราคาทองแดง 

หมายเหตุ – ในรอบแรกให้เพิ่มผลรวมของลูกเต๋าขึ้นหนึ่ง และในรอบที่สี่ให้ลดผลรวมของลูกเต๋าลงหนึ่ง

2. เติมคนและสิ่งของพัฒนาโรงงาน

นำคนหรือสิ่งของที่เหลือจากรอบก่อนออกจากช่องสิ่งของพัฒนาโรงงานบนกระดาน (Available Developments box) จากนั้นให้ใส่คนและสิ่งของเพิ่มในช่องบนกระดานสำหรับรอบนั้น ตามจำนวนที่ระบุไว้

หมายเหตุ – เวลาเพิ่มเครื่องสูบพลังไอน้ำ (เบี้ยสีขาว) ให้เพิ่มเบี้ยของรอบนั้นและรอบก่อนหน้านี้ด้วย เช่น ในรอบที่ 3 จะมีเครื่องสูบพลังไอน้ำของรอบที่ 1,2,3

3. แอ็คชั่น

เกมนี้ใช้ระบบ Action point allowance (แต้มแอ็คชั่น) นั่นคือ ผู้เล่นแต่ละคนจะมี 10 time point เท่ากันให้ใช้ในแต่ละรอบ เมื่อใช้แอ็คชั่นแล้วให้เลื่อนตัวเบี้ยสีของเราบนกระดานเพิ่มขึ้นตามจำนวน time point ที่ใช้ไป (เช่น ถ้าอยู่เลข 4 และใช้ time point ไป 2 หน่วย ให้เลื่อนไปยังเลข 6) โดยให้วางไว้ในช่องบนสุดที่ยังว่างอยู่

ลำดับการเล่นของเกมนี้จะไม่วนตามเข็มนาฬิกา แต่จะดูจาก time point ที่เหลือของผู้เล่นแต่ละคน กล่าวคือ

  • ในตอนเริ่มของแต่ละรอบ ผู้เล่นที่อยู่หมายเลข 1 ในลำดับการเล่น จะได้เล่นคนแรก 
  • หลังจากนั้น ผู้เล่นที่จะได้เล่นเป็นคนต่อไปคือผู้เล่นที่อยู่ในลำดับการเล่นที่มีตัวเลขน้อยที่สุด หรือถ้าไม่มีเบี้ยผู้เล่นอยู่ในลำดับการเล่นแล้ว ให้ผู้เล่นที่ใช้ time point น้อยที่สุดเป็นคนเล่นต่อไป ถ้ามีผู้เล่นหลายคนที่ใช้ time point น้อยที่สุดเท่ากัน ให้ผู้เล่นที่มีเบี้ยอยู่บนสุดได้เล่นก่อน

แอ็คชั่นที่มีทั้งหมดได้แก่

ประมูลเหมือง (0 time points)

tinners trail photo action auction

เหมืองนี้อยู่ระหว่างการประมูล มีใครให้ราคาสูงกว่านี้มั้ยครับ !

นำโทเคนสีดำไปวางไว้ในเหมืองที่ต้องการประมูล จะเป็นเหมืองที่มีแร่อยู่แล้วหรือเป็นเหมืองเปล่าก็ได้ และตั้งราคาประมูลเริ่มต้นอย่างน้อย 1 ปอนด์ จากนั้นผู้เล่นทางซ้ายจะมีสิทธิ์ประมูลโดยเสนอราคาที่สูงขึ้น หรือบอกผ่านเพื่อออกจากการประมูล ทำไปเรื่อย ๆ จนเหลือผู้เล่นคนเดียวที่อยู่ในการประมูล

ผู้เล่นคนนั้นจะจ่ายเงินที่ประมูลไว้เพื่อซื้อเหมืองนั้น โดยนำโรงงานสีของตัวเองไปวางจองไว้ จากนั้นผู้เล่นที่ชนะการประมูล (อาจไม่ใช่คนที่เริ่มเปิดประมูล) ใช้ time point  2 หน่วย

ถ้าเหมืองที่ประมูลเป็นเหมืองเปล่า ให้ทอยลูกเต๋าเพิเศษทั้งสามลูกและเพิ่มลูกบาศก์แต่ละสีตามหน้าลูกเต๋า หลังจากการประมูลเสร็จสิ้น (นั่นคือ เราจะไม่รู้ก่อนประมูลว่าจะมีอะไรในเหมืองบ้าง)

ขุดเหมือง (1 time point)

เราขุดแร่ออกจากเหมืองที่เราเป็นเจ้าของ โดยมีเงื่อนไขคือ

  • ขุดได้ครั้งละไม่เกิน 2 ชิ้น (อาจเพิ่มได้ถ้าเหมืองนั้นมีของอื่นอยู่ อ่านต่อด้านล่าง) จะขุดสีเดียวกันหรือคละสีก็ได้ แต่ต้องขุดในเหมืองเดียวกัน
  • จ่ายเงินค่าขุดต่อ 1 ชิ้น เท่ากับปริมาณน้ำ (ลูกบาศก์สีน้ำเงิน) ในเหมืองนั้น (เช่น ถ้าเราขุดแร่ 2 ชิ้นในเหมืองที่มีน้ำ 3 ชิ้น เราต้องจ่ายเงิน 6 ปอนด์)
  • เมื่อขุดเสร็จ ให้นำน้ำ (ลูกบาศก์สีน้ำเงิน) ไปเติมในเหมืองนั้น 1 ชิ้น

พัฒนาโรงงาน (จำนวน time point ขึ้นอยู่กับสิ่งของที่ใช้)

tinners trail photo developments

เรียงเป็นวงกลมให้ดูสวยงาม เวลาเล่นจริงไม่ต้องทำตามนะ

เราหยิบคนหรือสิ่งของจาก Available Developments box (ด้านซ้ายบนกระดาน) ที่ยังเหลืออยู่มาใช้ในเหมืองใดก็ได้ (ไม่จำเป็นต้องเป็นเหมืองของเรา) ตัวเลือกมีดังนี้

  • คนงาน*  (1 time point) – เพิ่มกำลังการขุดเพิ่มขึ้นครั้งละ 1 ชิ้น
  • เรือ* (2 time points) [สำหรับเหมืองที่ติดกับทะเลเท่านั้น] – หยิบน้ำออก 1 ชิ้นและเพิ่มกำลังการขุดครั้งละ 1 ชิ้น
  • รถไฟ* (2 time points) – หยิบน้ำในเหมืองนั้นออก 2 ชิ้น และหยิบน้ำออก 1 ก้อนจากเหมืองที่อยู่ติดกันทั้งหมด (ดูจากเส้นประสีเทา) โดยรถไฟจะเพิ่มกำลังการขุดในเหมืองที่มีรถไฟครั้งละ 1 ชิ้นด้วย
  • ขุดอุโมงค์** (3 time points) – วางบนเส้นเชื่อมระหว่างเหมืองสองเหมืองที่อยู่ติดกัน หยิบน้ำออก 1 ชิ้นและเพิ่มดีบุกและทองแดงอย่างละ 1 ชิ้นในเหมืองทั้งสองเหมือง (ในกรณีพิเศษที่เหมืองใดเหมืองหนึ่งยังไม่เปิด ให้หยิบน้ำออก 1 ก้อนและเพิ่มดีบุกและทองแดงอย่างละ 1 ก้อนหลังจากที่เหมืองนั้นถูกเปิดแล้ว)
  • เครื่องสูบพลังไอน้ำ (1 time point) – หยิบเบี้ยสีขาวทั้งหมดในช่องใดช่องหนึ่ง (แต่ละช่องมีจำนวนเบี้ยไม่เท่ากัน) จากนั้นเราสามารถนำน้ำออกจากเหมืองใดก็ได้ ตามจำนวนเบี้ยสีขาวที่เราหยิบมา (สามารถแบ่งใช้กับหลายเหมืองได้ แต่ไม่สามารถเก็บไว้ใช้ในภายหลังได้) 

* สำหรับคนงาน เรือ และรถไฟ จะมีเงื่อนไขเพิ่มคือไม่สามารถวางของประเภทเดียวกันซ้ำในเหมืองเดียวกันได้

** ห้ามวางอุโมงค์เพื่อเชื่อมเหมืองคู่ที่มีอุโมงค์อยู่แล้ว แต่เราสามารถวางเพื่อต่ออุโมงค์ไปเหมืองอื่นได้

ขาย Pasty (1 time point)

ได้รับเงิน 1 ปอนด์

ผ่าน (0 time point) 

นำตัวเบี้ยของเราจากช่องแอ็คชั่นไปวางไว้ตำแหน่งหน้าสุด (ตัวเลขน้อยสุด) ที่เหลืออยู่ของลำดับการเล่นเราจะไม่ได้เล่นในเฟสแอ็คชั่นในรอบนี้แล้ว และจะต้องรอจนผู้เล่นทุกคนจบเฟสแอ็คชั่น ถึงจะเล่นเฟสต่อไป (ขายแร่)

4. ขายแร่

ผู้เล่นทุกคนต้องขายแร่ทั้งหมดที่ขุดได้ตามราคาที่กำหนดไว้ในรอบนั้น

หมายเหตุ – ผู้เล่นสามารถขายแร่ได้ในเฟสนี้เท่านั้น

5. ลงทุนในตลาดภายนอก

ผู้เล่นแต่ละคนมีสิทธิ์จ่ายเงินเพื่อซื้อคะแนนในช่องการลงทุนสำหรับรอบนั้น (วางในช่องของรอบอื่นไม่ได้) โดยจะผลัดกันซื้อครั้งละ 1 ช่องตามลำดับการเล่นน้อยไปมาก

ผู้เล่นนำลูกบาศก์สีไปวางไว้ในช่องที่เลือกและจ่ายเงินตามราคาที่ระบุไว้ วนไปเรื่อย ๆ จนผู้เล่นทุกคนบอกผ่าน

เงื่อนไขในการซื้อคือ ในช่องลงทุนแต่ละช่องจะมีลูกบาศก์รวมกันได้ไม่เกิน 2 ชิ้น ถ้าเต็มแล้วต้องไปลงทุนในช่องลงทุนอื่น

6. สำรวจเหมืองใหม่

ผู้เล่นในลำดับการเล่น 2 ลำดับแรกจะได้สิทธิเลือกเหมืองที่ยังไม่เปิด 1 เหมือง และทอยลูกเต๋าเพื่อกำหนดจำนวนแร่และน้ำในเหมืองนั้น ถ้าเหมืองทุกเหมืองถูกเปิดแล้วให้ข้ามไปเฟสนี้ไป

เมื่อจบเฟสนี้จะถือว่าจบหนึ่งรอบ ถ้ายังเล่นไม่ครบ 4 รอบ ให้ขึ้นรอบใหม่ที่เฟสแรก (กำหนดราคาแร่) ใหม่

เงื่อนไขการจบเกม

เกมจะจบหลังจากเล่นจนครบ 4 รอบ ผู้ที่มีคะแนนรวมมากที่สุดเป็นผู้ชนะ ถ้าคะแนนเท่ากันให้ผู้ที่มีเงินเหลือมากที่สุดเป็นผู้ชนะ และถ้าทั้งคะแนนและเงินเท่ากันให้ผู้ที่อยู่หน้าสุดในช่องลำดับการเล่นเป็นผู้ชนะ

tinners trail photo score end game

คะแนนที่ได้จากการลงทุนภายนอก ยิ่งซื้อช้ายิ่งคะแนนน้อยลง

ความประทับใจหลังจากที่ได้เล่น

เรื่องอุปกรณ์ที่เป็นตัวไม้ทั้งหมดนี่เป็นจุดที่ประทับใจที่สุดครับ ทั้งรูปคน รถไฟ เรือ โรงงาน รู้สึกว่าแค่ซื้ออุปกรณ์มาก็คุ้มแล้ว เวลาเล่นจะรู้สึกว่ากระดานดูสวยเพราะอุปกรณ์ทั้งหมดทำจากไม้เหมือนกัน ดูเข้ากันได้ดี และมีสีสันสดใสตัดกันได้ดี

ระบบการเล่นก็มีจุดที่น่าสนใจอยู่ 2 อย่างที่คุณ Martin Wallace เขียนไว้ในบันทึกว่าหยิบมาจากเกมอื่น นั่นคือ

  1. ระบบการลงทุน หยิบมาจากเกม Princes of Florence ของคุณ Wolfgang Kramer ที่มูลค่าการลงทุนขอเราจะลดลงไปเรื่อย ๆ ทำให้เราต้องตัดสินใจว่าจะเน้นลงทุนเร็วเพื่อให้ได้คะแนนเยอะ หรือเน้นเก็บเงินไว้พัฒนาโรงงานของเราในรอบหน้า ๆ สังเกตได้ในรอบแรกจ่าย 5 ปอนด์ได้ 6 คะแนน แต่ในรอบสุดท้ายจ่าย 5 ปอนด์เท่ากันแต่ได้แค่ 3 คะแนนเท่านั้น จังหวะการลงทุนจึงมีผลมาก
  2. ระบบแต้มแอ็คชั่น (action point allowance) หยิบมาจากเกม Jenseits von Theben ของคุณ Peter Prinz ซึ่งทำให้ลำดับการเล่นไม่จำเจวนตามเข็มนาฬิกา และเป็นการจำกัดจำนวนแอ็คชั่นของผู้เล่น ทำให้เกมไม่ยืดจนเกินไป และทำให้เราสามารถวางแผนล่วงหน้าได้

ถึงแม้ลูกเต๋าที่ใช้ในการกำหนดปริมาณแร่และราคาแร่จะมีผลกระทบต่อผู้เล่นทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน แต่ก็ยังเปิดโอกาสให้ผู้ที่ชอบความเสี่ยงประมูลเหมืองเปล่าก่อนที่จะรู้ว่าในเหมืองนั้นมีอะไรอยู่ (เคยลองมาแล้ว ทอยเต๋าได้กรณีแย่ที่สุด คือน้ำ 4 ชิ้นและไม่มีดีบุกหรือทองแดงอยู่เลย *ร้องไห้หนักมาก*) นอกจากนั้น ดวงแทบจะไม่มีผลเลย ผู้เล่นต้องวางแผนในการประมูล เก็บเงินไว้สำหรับขุดแร่ และคำนวณ time point ที่ต้องการใช้ในแต่ละรอบให้ดี 

tinners trail photo game in progress overview

ระหว่างเล่นจะมีตัวไม้เพิ่มบนบอร์ดมากขึ้นเรื่อย ๆ สีสันสดใสดี

หนังสือกฎก็เขียนเสมือนสารคดีเล่าเรื่องวิถีชีวิตชาวเหมืองของ Cornwall บอกที่มาว่าทำไมถึงต้องมีของสิ่งนี้และช่วยให้การขุดแร่สะดวกขึ้นอย่างไร เช่น

  • ท่าเรือ (Port) มีไว้สำหรับขนส่งถ่านหินที่นำเข้ามาเพื่อใช้กับเครื่องสูบน้ำ
  • อุโมงค์ (Adit) ใช้สำหรับเก็บน้ำเวลาระดับน้ำสูงขึ้น เพราะมีประสิทธิภาพกว่าการลำเลียงน้ำขึ้นไปจนถึงปากเหมืองที่ต้องใช้แรงงานจากม้าหรือพลังงานจากถ่านหิน
  • ขนมอบ (Pasty) เป็นอาหารขึ้นชื่อของเมือง Cornwell ที่คนงานเหมืองชอบกินเป็นอาหารกลางวัน โดยจะมีลักษณะคล้ายพายที่เป็นแป้งห่อเนื้อและผัก โดยด้านหนึ่งของ Pasty จะมีขอบหนาเพื่อให้คนงานเหมืองถือกินได้สะดวก เนื่องจากมือของคนงานเหมืองจะเลอะเทอะจึงไม่นิยมกินด้านนี้กัน

ถือว่าเป็นความเจ๋งของหนังสือกฎของเกมนี้เลย เพราะเมื่อเราอ่านหนังสือกฎจบแล้ว เราจะรู้สึกเหมือนได้เดินทางผ่านประวัติศาสตร์การทำเหมืองแร่ของเมือง Cornwall นี้เลย โดยเราจะได้เรียนรู้ถึงเทคนิคที่ใช้ในการทำเหมืองให้ได้ประสิทธิภาพมากขึ้น และได้เห็นถึงอุปสรรคที่คนงานเหมืองต้องเผชิญ ที่สำคัญคือ ท้ายหนังสือกฎมีบันทึกของผู้ออกแบบเกม นั่นก็คือคุณ Martin Wallace นั่นเอง โดยเล่าเรื่องราวความเป็นไปว่าทำไมถึงออกแบบเกมนี้ มีวิธีการและเป้าหมายในการออกแบบอย่างไรบ้าง และให้คำแนะนำเบื้องต้นในการเล่นเกมนี้ ซึ่งถือว่าเป็นส่วนที่ไม่ค่อยพบเจอในหนังสือกฎของเกมอื่น ๆ

คำแนะนำที่คุณ Martin Wallace ให้ไว้ในบันทึกนักออกแบบมีหลายอย่างด้วยกัน เช่น

  • ในรอบแรกควรจะประมูลเหมืองให้ได้อย่างน้อย 2 เหมือง
  • ขุดแร่ให้ได้มากที่สุดเวลาที่แร่มีราคาสูง แต่เมื่อแร่ราคาตกเราควรจะเน้นการพัฒนาเหมืองแทน
  • ส่วนที่ยากที่สุดของเกมนี้ คือการประเมินราคาเหมืองแร่
  • ฯลฯ

สรุปแล้ว ถ้าชอบเกมที่ตัวไม้เยอะ ๆ ระบบการเล่นแบบผสมผสาน หรือติดตามเกมของ Martin Wallace อยู่แล้วหละก็ ต้องชอบเกมนี้แน่นอนครับ  

จิปาถะ

สำหรับผู้ที่สนใจ (ซึ่งตัวผมเองก็สนใจ) คาดเดาราคาแร่ … โอกาสที่ลูกเต๋าทั้งสามจะมีผลรวมในแต่ละเลข (จากความเป็นไปได้ทั้งหมด 216 แบบ) คือ

(2) 2, (3) 8, (4) 20, (5) 36, (6) 48, (7) 48, (8) 34, (9) 16, (10) 4

ติดตามเรื่องราวบอร์ดเกมและเกมต่างๆ
หรือมาพูดคุยกันได้ทุกวันที่ Facebook ของเรา กดไลค์เลย