(Last Updated On: July 26, 2017)

“มองภายนอกผิวเผินการเล่นบอร์ดเกมคงเป็นเพียงกิจกรรมสร้างความสนุกฆ่าเวลา แถมยังมีอคติมาเนิ่นนานว่าการเล่นเกมเป็นกิจกรรมที่เปล่าประโยชน์ แต่เมื่อได้ลองมาเล่นจริง ๆ แล้วเราสามารถสัมผัสได้เลยว่ากิจกรรมนี้มีประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม”


ยาวไป ไม่อ่าน?

  • บอร์ดเกมเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่มีมาตั้งแต่ยุคอียิปต์โบราณ ได้รับความนิยมและถูกพัฒนามาเรื่อย ๆ ไม่ว่าจะเป็นไพ่ หมากรุก เกมเศรษฐี (Monopoly) เรื่อยมาจนถึงบอร์ดเกมที่เหมือนเป็นสัญลักษณ์จุดเริ่มต้นของบอร์ดเกมยุคปัจจุบัน The Settlers of Catan
  • สเน่ห์ของบอร์ดเกมเกิดจากส่วนผสมระหว่างผู้เล่นกับตัวบอร์ดเกมซึ่งส่วนผสมนี้มีมากมายหลากหลาย ผสมกันกี่ครั้งก็แทบจะไม่เหมือนเดิมไม่ว่าจะเล่นซ้ำเกมเดิม หรือ เปลี่ยนเกมใหม่เล่น กลายเป็นกิจกรรมทางสังคมที่น่าสนใจ
  • ประเภทของบอร์ดเกมก็เป็นจุดช่วยส่งเสริมสีสันของกิจกรรม ทั้งบอร์ดเกมสำหรับครอบครัว ปาร์ตี้ เกม และ บอร์ดเกมแนวกลยุทธ์ แต่ละประเภทจะให้สเน่ห์แตกต่างกันไป
  • การเล่นเกมถูกมองว่าเป็นกิจกรรมเปล่าประโยชน์มาตลอด แต่หากได้ลองเล่นแล้วจะสัมผัสได้ทันทีว่าเป็นกิจกรรมที่มีประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม จากงานวิจัย The New England Journal of Medicine ในปี 2003 บอร์ดเกมช่วยลดความเสี่ยงจากกลุ่มโรคสมองเสื่อมได้ถึง 63%[2]
  • บอร์ดเกมช่วยพัฒนา Soft Skills เช่น ทักษะการเข้าสังคม ควบคู่ไปกับ ความคิดเชิงตรรกะ และ ความคิดเชิงกลยุทธ์ผ่าน การร่วมมือ หรือ ห้ำหั่น เพื่อชัยชนะในเกมไปพร้อมกับเพื่อน ๆ ที่นั่งเล่นในวง
  • เราสามารถสอดแทรกกระบวนการเรียนรู้ไว้ในบอร์ดเกมได้อย่างแยบยล เล่าเรื่องราวผ่านอุปกรณ์การเล่นที่สวยงามและสนุกสนาน ทำให้ผู้เล่นสนใจอยากหาข้อมูลต่อเกี่ยวกับเรื่องราวนั้น ๆ

 

รอบ ๆ ตัวผมมีคนพูดถีงบอร์ดเกมเยอะขึ้นจนสังเกตได้ ไม่ใช่จากใครที่เล่นบอร์ดเกมอยู่แล้ว หรือ ชื่นชอบบอร์ดเกมอย่างจริงจังมาก่อน แต่เป็นเสียงจากเพื่อน ๆ ที่เรารู้จักดีและไม่อยู่ในกลุ่มที่กล่าวมาข้างต้น บางคนไม่เคยเล่นแม้แต่เกมเศรษฐีเสียด้วยซ้ำ ซึ่งทำให้ผมค่อนข้างประหลาดใจว่า ตลาดผู้เล่นบอร์ดเกมขยายกว้างถึงขนาดที่คนทั่วไปชื่นชอบ และยอมรับจนถึงขั้นชวนเพื่อน ๆ ไปเล่นบอร์ดเกมที่ตัวเองซื้อมาที่บ้านแล้วเหรอ ?

บอร์ดเกม ความคลาสสิกที่มีประวัติยาวนาน ถูกพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง

Senet - Ancient Egypt Board Game

Senet (3100 BC) บอร์ดเกมในยุคอียปต์โบราณ

ความคลาสสิกของบอร์ดเกมอยู่ที่ประวัติอันยาวนาน หากจะนับทั้งหมดก็หลายพันปี นับตั้งแต่ในสมัยอียิปต์โบราณเลยด้วยซ้ำ บอร์ดเกมได้ถูกพัฒนาเรื่อยมาจนถึงไพ่ในยุคมุสลิม และได้มีการนำไพ่เข้าสู่ยุโรปในช่วงคริสต์ศตวรรศที่ 13 จนเป็นที่แพร่หลาย ส่วนหมากรุกสากลแบบปัจจุบันก็มีมามากกว่า 500 ปีแล้ว

มาพูดถึงยุคที่เราเริ่มคุ้นเคยของบอร์ดเกมกันดีกว่า ช่วงทศวรรศ 1930 เกมเศรษฐี (Monopoly) ได้ออกวางขาย ในวัยเด็ก หลาย ๆ ครอบครัวคงซื้อมาล้อมวงนั่งเล่นกัน โดยเฉพาะเวลาไปเที่ยวต่างจังหวัด บอร์ดเกมได้ถูกพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เป็นลำดับ ตั้งแต่ Candy Land ในปี 1949, Risk ในปี 1959, Battleship ในปี 1967 จนมาถึง The Settlers of Catan (นักบุกเบิกแห่งคาทาน) ในปี 1995[1] ซึ่งจัดเป็นบอร์ดเกมยุคปัจจุบันที่ออกแบบให้ผู้เล่นทุกคนได้สนุกอย่างเท่าเทียมและมีกลยุทธ์การเล่นที่หลากหลายนอกเหนือจากการใช้ดวงในการทอยลูกเต๋า

Monopoly Patent

เอกสารสิทธิบัตรเกม Monopoly ซึ่งจดในปี ค.ศ. 1935

เมื่อบอร์ดเกมได้กลายเป็นข้ออ้างใหม่ในการรวมก๊วนเพื่อน สเน่ห์ของส่วนผสมที่ลงตัว

เมื่อพบปะเพื่อน ๆ กิจกรรมที่แวบเข้ามาให้หัวแรก ๆ โดยทั่วไปมักจะไม่ใช่ “เล่นบอร์ดเกม” แต่คงจะเป็น ทานข้าว ดูหนัง นัดดื่ม เสียมากกว่า ซึ่งทั้งสามกิจกรรมมีแพทเทิร์นที่ซ้ำไปมาในการสนทนาจนบางทีก็ทำให้เบื่ออยู่หลายครั้ง โดยเฉพาะการตอบคำถามทางสังคมซ้ำ ๆ เช่น “เป็นไงบ้าง ช่วงนี้ทำอะไรอยู่ ?” บางทีคำถามก็อาจจะลามไปถึงเรื่องคนรอบตัวเรา “เมียมึงเป็นไงบ้างวะ ?” ไม่ใช่ว่าไม่อยากจะตอบหรืออะไรหรอกนะครับ แต่สำหรับผมแล้วการที่ต้องตอบซ้ำ ๆ ติดต่อกันในช่วงระยะเวลาไม่นาน มันให้ความรู้สึกเหมือนกับญาติเอาแต่ถามว่า “มีแฟนหรือยัง ?”, “เมื่อไหร่จะแต่งงาน ?” หรือคุณป้าข้างบ้านถามคุณแม่ว่า “ลูกเธอจบหรือยัง จบอะไรมา ทำงานได้เงินเดือนเท่าไหร่ ?”

การเล่นบอร์ดเกมเป็นเหมือนกิจกรรมที่อยู่หน้าฉากที่ช่วยสร้างเรื่องราว เผยพฤติกรรมเบื้องลึกของเพื่อน ๆ ออกมา ให้เป็นเรื่องเพลิดเพลินสนุกสนาน เมื่อเปลี่ยนเกม หรือ แม้แต่เล่นเกมเดิมซ้ำอีก ก็จะได้ประสบการณ์ ความรู้สึก และเรื่องราวที่แตกต่างออกไปให้ไม่รู้เบื่อ เป็นสีสันและมีหัวข้อให้พูดถึงไปได้เรื่อย ๆ

สเน่ห์ของกิจกรรมนี้ คือ ส่วนผสมระหว่างบุคคลที่ร่วมวงและตัวบอร์ดเกม ส่วนผสมนี้มีหลากหลายมากมาย ผสมกันกี่ครั้งก็แทบจะออกมาไม่เหมือนเดิม อย่าง The Settlers of Catan บอร์ดเกมสำหรับครอบครัว เหมาะสมกับทุกคน เกมนี้ผสมผสานระหว่างการวางแผนตำแหน่งที่ตั้ง การแข่งขัน และดวงอีกเล็กน้อยเพื่อก้าวสู่ชัยชนะ ระหว่างที่เล่น จะได้เห็นพฤติกรรมหลายรูปแบบตั้งแต่ คนที่ไม่สนว่าใครจะชนะขอให้ได้แกล้งไว้ก่อน คนที่จริงจังมาก คนที่โดนแกล้งตลอดถึงทีตัวเองก็เอาคืน คนที่เอาแต่แกล้งคนอื่นจนน่าหมั่นไส้และสุดท้ายก็โดนรุม ทุกคนต่างก็พยายามเอาชนะในแบบของตัวเอง ซึ่งส่วนผสมของกลยุทธ์และโชคชะตาก็สร้างความสนุกสนานและเสียงหัวเราะในวงได้เป็นอย่างดี

Bad Behavior in Playing The Settlers of Catan

มีใครเล่น Catan ละหัวร้อนแบบนี้บ้างรึเปล่า?

หรือมาเป็นปาร์ตี้เกมแนวคาดคะเนที่เน้นการพูดคุยอย่างมีชั้นเชิง อาจจะลามไปถึงขั้นหลอกลวงเพื่อน ๆ อย่าง Ultimate Werewolf หรือ The Resistance: Avalon ที่ช่วยพัฒนาทักษะการเข้าสังคม ให้เผยนิสัยเบื้องลึกออกมา ในเกมจะแบ่งเป็น 2 ฝ่าย หากจะเล่าให้เข้าใจง่าย ๆ ก็แบ่งเป็นฝ่ายดีและฝ่ายเลวนั่นเอง เป้าหมายของฝ่ายเลวคือตีเนียนทำเป็นคนดีเพื่อไม่ให้ถูกจับได้ และเป้าหมายของฝ่ายดีคือหาให้ได้ว่าใครเป็นฝ่ายเลว ในเกมจะเน้นการพูดคุยเพื่อพยายามจับผิดให้ได้ว่าใครเป็นฝ่ายเลว  แต่เนื่องจากฝ่ายดีจะไม่รู้ในตอนแรกว่าใครอยู่ฝ่ายไหนกันแน่ ความสนุกสนานจึงไปตกอยู่ที่ความเชื่อใจ และ ศิลปะในการหว่านล้อมให้ฝ่ายดีตายใจ แน่นอนว่าฝ่ายดีเองก็ไม่ได้ดีจนซื่อบื้อราวกับพระเองนางเอกในละคร พวกเขาเองก็คอยจับผิด พูดหลอกล่อเพื่อให้เผยตัว แกล้งกล่าวหา หรืออีกสารพัดวิธีเป็นสีสันเช่นกัน

Terra Mystica - Game Play

ภาพเกม Terra Mystica

และที่ขาดไม่ได้คือบอร์ดเกมเชิงกลยุทธ์ที่ต้องใช้การวางแผนโดยที่มีดวงเข้ามาเกี่ยวข้องเล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างเกม Ticket to Ride (เกมต่อรถไฟ) หรือ ระดับยาก ๆ เลยอย่าง Terra Mystica ที่ให้คุณเป็นหัวหน้าเผ่าแฟนตาซีและแข่งขันกับเผ่าอื่นเพื่อแย่งชิงพื้นที่สร้างอาณาจักร หรือ เกมวางแผนหลายมิติทั้งกำลังรบ การเมือง Game of Thrones: The Board Game เกมแนวนี้ผู้เล่นต้องใช้กลยุทธ์ กระบวนการคิด ชั้นเชิง การคำนวน และอีกหลายมิติในการเข้าแข่งขันกันเพื่อชัยชนะ มียุทธวิธีให้ประหลาดใจ ได้ศึกษาหรือลองใช้ดูอย่างมากมาย ได้เห็นใบหน้าที่ครุ่นคิด หรือบางคนก็ทำตัวชิว ๆ เหมือนไม่ได้คิดอะไร มารู้ตัวอีกทีแทบจะล้อมกระดานชาวบ้านหมด ร้ายจริง ๆ

เครื่องมือลับสมอง ฝึกปฏิสัมพันธ์การเข้าสังคม และเครื่องมือเรียนรู้อย่างแนบเนียน

มองภายนอกผิวเผินการเล่นบอร์ดเกมคงเป็นเพียงแค่กิจกรรมสร้างความสนุกฆ่าเวลา แถมยังมีอคติมาเนิ่นนานว่าการเล่นเกมเป็นกิจกรรมที่เปล่าประโยชน์ แต่เมื่อได้ลองมาเล่นจริง ๆ แล้วเราสามารถสัมผัสได้เลยว่ากิจกรรมนี้มีประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม

บอร์ดเกมคือหนึ่งในกิจกรรมที่ถือเป็นการออกกำลังสมองและเกี่ยวข้องกับการลดความเสี่ยงในการเกิดกลุ่มโรคสมองเสื่อม จากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ลงวารสาร The New England Journal of Medicine ในปี 2003 ได้รับสมัครผู้สูงอายุ 75 ปีขึ้นไปกว่า 450 คนและทำการศึกษาจนได้ผลสรุปว่ากลุ่มตัวอย่างที่ทำกิจกรรมฝึกสมองและใช้เวลากับกิจกรรมเหล่านี้อย่างต่อเนื่องมีความเสี่ยงเกิดกลุ่มโรคสมองเสื่อมน้อยกว่ากลุ่มตัวอย่างที่ไม่ค่อยได้ทำกิจกรรมดังกล่าว 63%[2]

Old people play board game

ที่เกาหลี การเล่นหมากล้อมกันในที่สาธารณะอย่างจริงจังเป็นเรื่องปกติ

การพบปะเจอหน้าและนั่งล้อมวง เป็นอีกส่วนที่ทำให้การเล่นบอร์ดเกมน่าสนใจ เราต้องเผชิญหน้ากับมนุษย์จริง ๆ ที่อยู่ตรงหน้าและเป็นกลุ่มก้อน ด้วยธรรมชาติของบอร์ดเกมที่มีจุดประสงค์ให้ร่วมมือกัน หรือ ห้ำหั่นกันเพื่อชัยชนะ ทุกคนก็พร้อมที่จะปล่อยของที่เก็บไว้อยู่ภายในตัวออกมา จะว่าเหมือนโรงละครฉากเล็ก ๆ ก็คงจะไม่ผิด เรานำ Soft Skills (ทักษะที่เกี่ยวกับคนและความสัมพันธ์) มาใช้กันอย่างมากมายระหว่างการเล่นเกม ทักษะที่เห็นภาพได้ชัด ได้แก่ ทักษะทางวาทศิลป์ เช่น การเจรจาต่อรอง การโน้มน้าว การหลอกล่อ ฯลฯ ทักษะด้านความสัมพันธ์ ตั้งแต่ การเดาใจ การจับโกหก การผูกมิตร และอีกมากมาย Soft Skills ทั้งหลายเหล่านี้จะถูกนำมาใช้อย่างเข้มข้นควบคู่ไปกับ Strategic Thinking (การคิดเชิงกลยุทธ์) และ Logical Thinking (การคิดเชิงตรรกะ) ให้เป็นดั่งบันไดไปสู่ความสำเร็จในเกมนั้น ๆ

การเรียนรู้ของบอร์ดเกมไม่ได้หมดเพียงเท่านี้ ด้วยหน้าตาที่สวยงามดึงดูดความสนใจให้มาลองเล่น เราได้ซึมซับเรื่องราวและความรู้ต่าง ๆ จากเกมเหล่านี้ และบ่อยครั้งที่มันได้กระตุ้นความสนใจให้ไปหาข้อมูลเพื่อศึกษาอย่างต่อเนื่อง อย่างเช่น เกมรับมือกับภัยพิบัติประเภทโรคระบาด Pandemic เกมความรู้ทางดาราศาตร์เกี่ยวกับการปรับสภาพดวงดาวเพื่อให้เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์ได้ Terraforming Mars เป็นต้น

terraforming-mars-board_ogoh8a

ภาพเกม Terraforming Mars

ประสบการณ์และความสนุกที่ต้องไปสัมผัสด้วยตนเอง

การเล่นบอร์ดเกมกับเพื่อนหรือคนรอบตัวเป็นประสบการณ์ที่ช่วยสร้างเรื่องราว ไม่ว่าจะไปนั่งเล่นร่วมกันที่บอร์ดเกมคาเฟ่ เล่นกันที่บ้านใครสักคน หรือเป็นกิจกรรมร่วมกันเวลาเดินทางไปเที่ยวหลาย ๆ วัน เรื่องเล่าเรื่องให้แซวมีตั้งเเต่พฤติกรรมของเพื่อนระหว่างเล่น วิธีการเล่นเฉพาะตัว ความโชคดีโชคร้ายในเกม ไปพร้อม ๆ กับความสนุกสนานที่ช่วยกระชับความสัมพันธ์ ประสบการณ์ของแต่ละคนคงแตกต่างกันออกไป แต่ความน่าสนใจนั้นไม่มีทางแพ้กันแน่นอน

ใครมีเรื่องหรือวีรกรรมอะไรที่น่าสนใจเกี่ยวกับบอร์ดเกม หรือคิดว่าบอร์ดเกมเป็นอย่างไรบ้าง มีประโยชน์ยังไง มาแชร์กันได้เลยที่ Facebook Page ของเรานะครับ

 


Reference:

[1]
https://en.wikipedia.org/wiki/Board_game

[2]
http://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa022252
http://www.cbsnews.com/news/brain-workout-benefits/
http://geekandsundry.com/playing-board-games-is-good-for-your-brain/
http://www.deseretnews.com/article/865578386/Board-games-can-offer-many-benefits-for-families.html

Photo Credits:

https://en.wikipedia.org/wiki/Catan
https://littlemetaldog.com/2013/01/17/meinland-terra-mystica-review/
http://thatbackpacker.com/2012/04/14/where-old-men-come-to-play/
http://www.dicetowernews.com/stronghold-games-announces-terraforming-mars/23036
https://en.wikipedia.org/wiki/Senet